آزمایش کبد (LFT) یا (Liver Function Test)

آزمایش کبد چیست؟

آزمایش کبد برای تشخیص و نظارت بر بیماری یا آسیب کبدی مورد استفاده قرار می گیرد. این آزمایش سطح آنزیم ها و پروتئین های خاصی را در خون شما اندازه گیری می کند.

برخی از این آزمایش ها میزان عملکرد خوب کبد در تولید پروتئین و پاکسازی بیلی روبین ، محصول زائد خون را اندازه گیری می کند. سایر آزمایشات عملکرد کبد، آنزیمهایی را که سلولهای کبدی در پاسخ به آسیب یا بیماری آزاد می کنند، اندازه گیری می کند.

 نتایج غیر طبیعی آزمایش کبد همیشه نشان دهنده بیماری کبدی نیست. پزشک نتایج شما و مفهوم هر یک از آنها را توضیح می دهد. بیماری کبدی را می توان با ترکیب حداکثر پنج آزمایش کبدی که همزمان در یک نمونه خون اندازه گیری می شود ، شناسایی ، ارزیابی و کنترل کرد. این آزمایشها می تواند شامل موارد زیر باشد:

• آلانین آمینوترانسفراز Alanine aminotransferase) (ALT)) – آنزیمی که عمدتا در کبد یافت می شود. این تست بهترین آزمایش برای تشخیص هپاتیت است.
• آسپارتات آمینوترانسفراز Aspartate aminotransferase (AST) – آنزیمی که در کبد و چند مکان دیگر ، به ویژه قلب و سایر عضلات بدن یافت می شود.
• بیلی روبین تام (Total bilirubin)– تمام رنگدانه های بیلی روبین زرد موجود در خون را اندازه گیری می کند
• بیلی روبین کونژوگه(Conjugated bilirubin) ، فقط فرم ساخته شده در کبد را اندازه گیری می کند و اغلب با بیلی روبین کامل در نوزادان مبتلا به زردی درخواست می شود
• آلکالین فسفاتاز (ALP) (Alkaline phosphatase) – آنزیمی مربوط به مجاری صفراوی ؛ اغلب در صورت انسداد مجاری صفراوی ، در داخل یا خارج کبد افزایش می یابد
• آلبومین (Albumin)– پروتئین اصلی ساخته شده توسط کبد را اندازه گیری می کند و بیان می کند که کبد چگونه این پروتئین را تولید می کند
• پروتئین کل (Total protein)– آلبومین و سایر پروتئین های موجود در خون را اندازه گیری می کند ، از جمله آنتی بادی های ساخته شده برای کمک به مقابله با عفونت ها

آزمایشات دیگری که می تواند به ارزیابی عملکرد کبد کمک کند شامل گاما-گلوتامیل ترانسفراز (GGT) ، زمان پروترومبین (PT) ، P3NP ، ELF و گاهی اوقات آزمایش ادرار است.

موارد استفاده از آزمایش کبد

آزمایش کبد برای کمک به تعیین علت علائمی مانند زردی که ممکن است به دلیل بیماری کبدی باشد ، استفاده می شود . این آزمایش همچنین برای بررسی آسیب احتمالی کبد ، به عنوان مثال در موارد مشکوک به مصرف مشروبات الکلی یا افرادی که در معرض ویروس هپاتیت هستند ، و همچنین برای بررسی روند تغییرات وضعیت بیمار، در صورت غیر طبیعی بودن آزمایش کبد، استفاده می شود. 

آزمایش کبد چه زمانی درخواست می شود؟

این آزمایش در صورت مشاهده علائم مشکوک به بیماری کبدی تجویز می شود. این موارد عبارتند از: زردی ، ادرار تیره و مدفوع رنگ روشن، حالت تهوع ، استفراغ و اسهال ؛ از دست دادن اشتها؛ استفراغ خون، مدفوع خونی یا سیاه ؛ تورم یا درد در شکم ؛ تغییر وزن غیر معمول ؛ و خستگی یا از دست دادن توانایی بدنی. هنگامی که فردی در معرض ویروس هپاتیت بوده یا ممکن است در معرض ویروس هپاتیت قرار گرفته باشد، سابقه خانوادگی بیماری کبد دارد، مصرف بیش از حد الکل دارد، یا دارویی مصرف می کند که می تواند باعث آسیب کبدی شود، یک یا چند مورد از این آزمایشات درخواست میشود .

فروش ویژه ضدآفتاب‌های سان‌سیف

تا ۳۰٪ تخفیف | محافظت کامل پوست

خرید با تخفیف

توجه به این نکته مهم است که نتایج غیر عادی در آزمایش های فردی می تواند در شرایطی رخ دهد که کبد یا مجاری صفراوی سالم است و برعکس ، نتایج طبیعی را می توان در بیماران مبتلا به بیماری جدی کبد مشاهده کرد . با این حال ، یک یا چند نتیجه غیر طبیعی آزمایش کبد، اغلب به یک تشخیص منجر می شود و یا به لزوم انجام آزمایشات بیشتر اشاره دارد.

• مقادیر افزایش یافته آلانین آمینوترانسفراز (ALT) و آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) در آزمایش کبد نشان دهنده نشت این آنزیمها از سلول ها به دلیل التهاب یا مرگ سلول است. احتمال بیماری کبدی زمانی بیشتر است که مقادیر AST و ALT بیشتر باشد. در آسیب حاد کبدی مانند هپاتیت ALT بیشتر از AST افزایش می یابد . هنگامی که در مورد منبع سطح بالای آنزیمها تردید وجود دارد ، افزایش کراتین کیناز (CK) آسیب عضلانی را نشان می دهد و اندازه گیری تروپونین نشان می دهد که آیا عضلات قلب آسیب دیده است یا خیر. گاما-گلوتامیل ترانسفراز (GGT) می تواند حساسیت بیشتری نسبت به ALT و AST برای تشخیص آسیب کبدی ناشی از داروها ، چاقی و الکل و تشخیص رد زود هنگام پیوند پس از پیوند کبد داشته باشد.
• افزایش بیلی روبین تام معمولاً به دلیل بیماری کبدی یا انسداد مجاری عبور صفرا به روده اتفاق می افتد، به عنوان مثال توسط سنگ صفرا . بیلی روبین توسط کبد به شکل محلول در آب در می آید  و سپس از طریق ادرار دفع می شود و مدفوع رنگ پریده می شود. با این حال ، بیلی روبین افزایش یافته می تواند در شرایطی نیز رخ دهد که تجزیه گلبول های قرمز خون، بیلی روبین غیر کونژوگه را بیش از حد تحمل کبد تولید می کند ، به عنوان مثال در نوزادان تازه متولد شده و شرایط هموگلوبین غیرطبیعی مانند کم خونی سلول داسی شکل . در صورت مشکوک بودن به این مسئله ، بیلی روبین توتال و کونژوگه هر دو اندازه گیری و کنترل می شوند.
• بیماری کبد و انسداد مجاری صفراوی نیز باعث افزایش آلکالین فسفاتاز (ALP) در آزمایش کبد می شود . اعتقاد بر این است که این حالت به دلیل افزایش فشار بر مجاری صفراوی است که باعث می شود کبد ALP بیشتری آزاد کند. اگر ضایعات موضعی در داخل کبد وجود داشته باشد ، به عنوان مثال رسوب سلولهای سرطانی ، ممکن است ALP تحریک شود که افزایش یابد؛ اما ممکن است بافت کبد طبیعی به اندازه کافی در اطراف رسوبات وجود داشته باشد تا بیلی روبین در سطح نرمال باقی بماند. بیماری های استخوانی هم می تواند ALP را افزایش دهد، مثلا در یک شکستگی یا به در موارد کمبود ویتامین D . در بیماران با بیلی روبین طبیعی و افزایش ALP ، اندازه گیری گاما-گلوتامیل ترانسفراز (GGT) می تواند به تشخیص کمک کند. این آنزیم با ALP کبد تمایل به افزایش دارد اما در شکستگی استخوان مقادیر آن طبیعی است.
• آلبومین فقط در کبد ساخته می شود و ممکن است در صورت از دست رفتن گسترده بافت کبدی در بیماریهای بلندمدت ، مقادیر آن در آزمایش کبد کم باشد. از دیگر دلایل کمبود آلبومین می توان به سوء تغذیه (که ممکن است با بیماری کبد الکلی همراه باشد) ، بیماری کلیوی ، به دلیل از دست دادن پروتئین در ادرار و شرایط التهابی در هر نقطه از بدن اشاره کرد.
• پروتئین کل(پروتئین توتال) معمولاً در بیماری کبد طبیعی است. تفاوت بین غلظت پروتئین توتال و آلبومین ، (که به نام گلوبولین شناخته می شود) ، هنگامی که آلبومین سقوط می کند افزایش می یابد ، اما مقادیر بسیار بالایی از پروتئین توتال معمولاً در هپاتیت الکلی و در هپاتیت اتوایمیون که ناشی از تولید آنتی بادی علیه خود کبد است، دیده می شود.
• بیماران مبتلا به بیماری کبد غالباً به راحتی کبود می شوند و قطع خونریزی ها مدت زیادی طول می کشد. مدت زمان طولانی پروترومبین (PT) نشان دهنده کمبود فاکتورهای لخته کننده خون توسط کبد یا کمبود ویتامین K است که برای عملکرد فاکتورهای انعقادی خون لازم است. این کمبود می تواند در نتیجه سوء تغذیه شدید ، به عنوان مثال در اعتیاد به الکل ، یا در نتیجه انسداد مجرای صفراوی به روده باشد. (صفرا حاوی نمکهای صفراوی است که برای جذب چربی در روده لازم است و ویتامین K محلول در چربی است.) به بیمارانی که PT طولانی دارند ممکن است ویتامین K تزریق شود و PT مجدداً در عرض 24 ساعت دوباره اندازه گیری شود. کاهش زمان PT بعد از تزریق ویتامین K ، کمبود ویتامین K را نشان می دهد.

آیا مورد دیگری وجود دارد که باید بدانم؟

بسته به سابقه بیمار، معاینه پزشکی و نتایج آزمایش کبد، پزشک ممکن است یک یا چند آزمایش دیگر از جمله آنتی بادی های ویروس هپاتیت A ، B و C ، آلفا فتوپروتئین (AFP) ، آلفا 1 آنتی تریپسین (بیشتر برای کودکان) ، مس، سرولوپلاسمین(caeruloplasmin) ، آهن و ترانسفرین و آنتی بادی عضله صاف را نیز درخواست کند. گاهی اوقات اسکن تصویربرداری درخواست می شود.

چرا دکتر من می خواهد بداند چه داروهایی مصرف می کنم؟

بسیاری از داروهای بدون نسخه و مکمل های گیاهی یا غذایی امکان تأثیر روی کبد را دارند. استفاده بیش از حد از پاراستامول (استامینوفن) و یا استفاده همزمان ترکیبات حاوی پاراستامول به همراه الکل می تواند باعث آسیب شدید کبدی شود. همچنین قرار گرفتن در معرض سمومی مانند قارچ های سمی نیز باعث آسیب به بافت کبد می شود.

منبع: وب سایت labtestsonline.org.uk