[دکتر داروساز]

کوئتیاپین (با نام تجاری ترانکوپین) یک داروی ضد روان پریشی برای درمان اختلالات مختلف روانی مانند اسکیزوفرنی، اختلال دوقطبی و افسردگی است. متأسفانه، داروهای ضد روان پریشی (آنتی سایکوتیک) با طیف وسیعی از عوارض جانبی همراه هستند. از جمله اثرات نامطلوب این داروها این است که می توانند منجر به افزایش وزن شوند. افزایش وزن ناشی از مصرف کوئتیاپین مشکلی است که بیماران معمولا با آن مواجه هستند. ما در این مقاله به این پرسش که آیا قرص کوئتیاپین چاق کننده است یا نه، پاسخ خواهیم داد؛ و نیز به میزان افزایش وزن با مصرف این دارو و روش های مقابله با این عارضه خواهیم پرداخت.

آیا قرص کوئتیاپین چاق کننده است؟

اما آیا کوئتیاپین (سروکوئل) باعث افزایش وزن می شود؟ همراه با اثرات کوئتیاپین (ترانکوپین) بر بیماری های ذکر شده در بالا، این دارو خطر افزایش توده بدنی را به همراه دارد. اعتقاد بر این است که کوئتیاپین خطر متوسطی برای افزایش وزن دارد . با این حال، این اطلاعات نباید تعمیم داده شود، زیرا بیماران مختلف به دلیل عواملی غیر از اثرات خود دارو، تجربیات متفاوتی دارند. برخی ممکن است افزایش توده بدنی قابل توجهی را نسبت به دیگران تجربه کنند، در حالی که برخی از بیماران ممکن است اصلاً وزن اضافه نکنند. به طور متوسط ​​ذکر شد که بیماران در طول درمان کوتاه مدت تا 5 پوند (حدود 2.2 کیلوگرم) و در دوره درمانی که بیش از 52 هفته است تا 8 پوند (حدود 3.5 کیلوگرم) افزایش وزن پیدا می کنند.

ضروری است که همیشه قبل از استفاده از کوئتیاپین یا سایر داروهای ضد روان پریشی، با پزشک خود مشورت کنید تا مناسب ترین نوع دارو را با توجه به شرایط شما تجویز کنید.

چگونه کوئتیاپین باعث افزایش وزن می شود؟

به طور کلی، داروهای ضد روان پریشی تمایل به افزایش سطح قند و چربی (لیپید) در خون دارند . عدم تعادل کالری دریافتی و مصرفی می تواند باعث بروز این عارضه شود. هنگام مصرف داروهای ضد روان پریشی، مغز افزایش اشتها را تحریک می کند، به خصوص برای مصرف غذاهای پر کالری مانند دونات و فست فود. علاوه بر این، افسردگی در میان بیماران روان پریش شایع است. افسردگی معمولاً منجر به عدم فعالیت بدنی می شود که افزایش وزن کوئتیاپین را تسریع می کند.

راه های مختلفی که افراد می توانند در نتیجه مصرف داروی کوئتیاپین وزن اضافه کنند به شرح زیر است:

هوس ها (Cravings)

اغلب اشاره می شود که افرادی که از داروهای ضد روان پریشی مانند کوئتیاپین (ترانکوپین) استفاده می کنند، میل به غذاهایی دارند که قند و چربی بالایی دارند .

فست فود سریع ترین و ارزان ترین گزینه برای ارضای این هوس ها است و بنابراین بیشترین سهم را در افزایش وزن ناشی از مصرف کوئتیاپین دارد. علاوه بر این، غذاهای شیرین نیز مورد توجه قرار می گیرند، اما برای حفظ وزن باید از مصرف آنها اجتناب شود.

تغییرات هورمونی

اعتقاد بر این است که این دارو سطح هورمون ها در بدن را مختل می کند. تغییر سطح هورمون ها در بدن به طور مستقیم بر وزنی که در نتیجه مصرف کوئتیاپین به دست می آید، تأثیر می گذارد. مشخص شده است که کوئتیاپین (ترانکوپین) با تولید هورمون محرک تیروئید تداخل می کند و سطح (T4) تیروکسین و (T3) تری یدوتیرونین را در جریان خون کاهش می دهد.

کمبودهای انگیزشی

کوئتیاپین (ترانکوپین) می تواند سطح دوپامین را در مغز کاهش دهد و در نتیجه منجر به بی انگیزگی، خواب آلودگی و تنبلی شود. این عدم انگیزه و بی قراری می تواند فعالیت بدنی مصرف کننده این دارو را کاهش دهد و در نتیجه متابولیسم پایین و عدم تعادل کالری را به همراه داشته باشد.

ذخیره چربی

گاهی اوقات تصور می شود که ارتباط ترانکوپین و افزایش وزن، نتیجه تغییر بدن در نحوه ذخیره چربی است . مصرف کننده این دارو ممکن است متوجه تجمع چربی در مناطقی از بدن شود که قبلاً لاغر بودند. این خاصیت ممکن است توسط کوئتیاپین نیز ایجاد شود.

متابولیسم آهسته

یکی از تأثیرات این دارو بر سلامتی، کند کردن متابولیسم فرد است، به این معنی که حتی اگر یک رژیم غذایی سالم و یک روال ورزشی منظم نیز حفظ شود، باز هم امکان افزایش توده بدنی وجود دارد. درجه شدت این عارضه جانبی کوئتیاپین از فردی به فرد دیگر متفاوت است. با این حال، یکی از دلایل رایجی است که افراد پس از مصرف کوئتیاپین و سایر داروهای مشابه شروع به افزایش وزن می کنند.

عوامل شخصی که بر افزایش وزن کوئتیاپین تأثیر می گذارد

عوامل دیگری نیز وجود دارند که میزان وزنی را که می توان در نتیجه درمان با کوئتیاپین (ترانکوپین) به دست آورد، تعیین می کنند. این موارد برای هر فردی متفاوت است و بنابراین نمی توان آنها را به همه افراد تعمیم داد. از آنجایی که این عوامل برای همه متفاوت هستند، ممکن است توضیح دهد که چرا برخی از کاربران این دارو بیشتر از دیگران دچار افزایش وزن می شوند.

عوامل فردی

ژنتیک یکی از مهم ترین عواملی است که باید در نظر گرفته شود و همچنین شخصی ترین آنهاست. کوئتیاپین بر انواع ژن‌های مختلف به روش‌های مختلف تأثیر می‌گذارد، به این معنی که برخی از مصرف‌کنندگان ممکن است با افزایش شدید توده بدن مواجه شوند، در حالی که برخی دیگر ممکن است اصلاً تغییری در توده بدن پیدا نکنند.

سایر عوامل شخصی عبارتند از:

• BMI (شاخص توده بدنی)
• کیفیت رژیم غذایی
• کیفیت خواب
• فعالیت بدنی
• سطح استرس

اگر کیفیت خواب و رژیم غذایی خوب باشد، و میزان فعالیت بدنی طبیعی وجود داشته باشد، احتمالاً یک کاربر نسبت به فردی که سطح استرس بالایی دارد و کیفیت خواب و رژیم غذایی ضعیفی دارد، افزایش وزن کمتری خواهد داشت.

مدت زمان مصرف دارو

به نظر می رسد بین مدت زمان مصرف کوئتیاپین و افزایش وزن رابطه مستقیمی وجود دارد. میزان وزنی که فرد در 12 ماه اول به دست می آورد بالاترین میزان است و پس از آن میزان افزایش توده بدن به میزان قابل توجهی کاهش می یابد. این امر به این دلیل است که بدن به درمان عادت می کند. با این حال، هنگامی که درمان برای مدت طولانی انجام می شود، به احتمال زیاد کاربر در طول زمان متوجه افزایش قابل توجه توده بدن خواهد شد.

پلی تراپی

اگر بیماران از کوئتیاپین (ترانکوپین) به همراه داروهای دیگر استفاده کنند، ممکن است تداخل دارویی بروز کند و افزایش وزن کوئتیاپین (ترانکوپین) تشدید یابد. به عنوان مثال، برخی از داروهای ضدافسردگی ، عوارض جانبی افزایش توده بدن را با نرخ های مشابه کوئتیاپین دارند. توصیه می شود در مورد تمام داروهایی که فرد مصرف می کند با پزشک مشورت شود تا اطمینان حاصل شود که این تداخل اتفاق نمی افتد مگر در موارد ضروری. سپس پزشک می تواند داروی ضد روان پریشی مناسب را، با توجه به سایر داروهای مصرفی بیمار، تجویز کند.

دوز

بیشتر داروها یک رابطه دوز-وزن دارند، که به این معنی است که افزایش دوز باعث افزایش وزنی می شود که مصرف کننده به دست می آورد. از نظر تئوری، این منطقی است؛ زیرا داروهای ضد روان پریشی کنترل مغز و سیستم عصبی را به دست می آورند. افزایش دوز باید باعث افزایش سود ناشی از مصرف دارو گردد، بنابراین اگر بیمار با مصرف دوز کم دارو، وزن اضافه کند، دوز بالاتر باید منجر به افزایش وزن بیشتری گردد.

با این حال، این اثر در مورد کوئتیاپین (ترانکوپین) درست نیست . بیمارانی که کوئتیاپین مصرف می کنند خوش شانس هستند، زیرا افزایش دوز هیچ رابطه آشکاری با افزایش BMI ندارد. همانطور که گفته شد، هنوز هم درست است که همه افراد دارای ساختار ژنتیکی متفاوتی هستند و تحت شرایط خارجی متفاوتی قرار دارند، به همین دلیل است که بیمارانی که کوئتیاپین مصرف می کنند باید احتیاط کنند، با پزشک مشورت کنند و دوز تجویز شده را مصرف کنند.

کاهش وزن با وجود مصرف کوئتیاپین: آیا ممکن است؟

برخی از بیماران ممکن است پس از قطع مصرف دارو، کاهش وزن را تجربه کنند. سایر مطالعات و کارآزمایی‌های بالینی نشان می‌دهند که کوئتیاپین (ترانکوپین) اثر خنثی بر توده بدن دارد و افزایش توده با دوز ارتباطی ندارد.

یکی از این مطالعات 134 بیمار تحت درمان با کوئتیاپین را به عنوان تک درمانی با کارآزمایی‌های کنترل‌شده و برچسب باز بررسی کرد. در ابتدا وزن آنها با استفاده از BMI و بعد مجدداً پس از 18 ماه بررسی شد. این تست نشان داد که صرف نظر از دوز، کوئتیاپین (ترانکوپین) باعث افزایش وزن زیادی در کاربران نمی شود . در مقابل، برخی از بیماران مبتلا به چاقی در طول کارآزمایی 18 ماهه در حال کاهش وزن بودند. این امر ممکن است به این دلیل باشد که به بیماران آنتی سایکوتیک توصیه می شود که از زیاده روی در غذا خوردن خودداری کنند و مقداری فعالیت بدنی را در برنامه خود قرار دهند.

مدیریت افزایش وزن ناشی از کوئتیاپین

دلیل دقیقی که چرا آنتی‌سایکوتیک‌ها منجر به افزایش توده بدنی می‌شوند هنوز پیدا نشده است، به همین دلیل است که هیچ راه مطمئنی برای محافظت از خود در برابر این عارضه وجود ندارد. همانطور که گفته شد، افزایش وزن ناشی از کوئتیاپین (ترانکوپین) معمولاً نتیجه عدم تعادل کالری است که در آن فرد کالری بیشتری نسبت به کالری مصرفی دریافت می کند.

برای مدیریت وزن در مصرف همزمان با کوئتیاپین (ترانکوپین)، کاربر باید ورزش منظم را انجام دهد، ترجیحاً بیشتر از روال معمول خود، زیرا داروهای ضد روان پریشی متابولیسم بدن را کند می کنند. همچنین بیماران باید جایگزین های ارزان و سالم برای فست فود پیدا کنند. فست فود سریع ترین و مقرون به صرفه ترین راه برای ارضای هوس های کالری است. اگر گزینه های سالم تری به همین راحتی در دسترس بودند، باید به جای فست فودها انتخاب شوند. این کار می تواند با تهیه یک برنامه غذایی انجام شود.

بهترین راه برای مقابله با مشکل افزایش توده بدنی، تغییر کامل در سبک زندگی است.

تغذیه سالم

بیمارانی که سابقا با مصرف کویتیاپین، وزن اضافه کرده اند معمولاً سعی می کنند با کمک پزشک یک داروی جایگزین پیدا کنند. متأسفانه، این روش کاربرد چندانی ندارد، زیرا توده بدن قبلاً افزایش پیدا کرده است.

در عوض، باید تمام تلاش خود را برای داشتن یک سبک زندگی سالم با تغذیه سالم انجام داد. داروهای ضد روان پریشی سطح قند خون را افزایش می دهند. این خاصیت، برای قلب خطرناک است و به همین دلیل است که کوئتیاپین (ترانکوپین) و دیابت اغلب با هم مرتبط هستند. پس از تکمیل درمان، کاربران باید غذاهایی را انتخاب کنند که چربی، قند و کلسترول پایینی دارند. این کار برای سلامت قلب و بدن مفید است.

ورزش منظم

ثانیاً، ورزش روزانه باید بخشی از روال بیمارانی باشد که در حال کاهش دوز ترانکوپین هستند . این کار به سوزاندن کالری اضافی کمک می کند. ورزش روزانه در نهایت منجر به کاهش وزن ، اعتماد به نفس، افزایش انرژی، قدرت و انگیزه می شود. همه این فواید باعث بهبود وضعیت روحی و جسمی بیمار می شود.

علاوه بر این، اکثر پزشکان مصرف کوئتیاپین را قبل از خواب توصیه می کنند، زیرا بیمار در زمان بروز گرسنگی و هوس غذا خوردن، در خواب خواهد بود. به این ترتیب می توان از دریافت کالری غیرضروری جلوگیری کرد. در نهایت، بیماران باید با ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی خود در تماس باشند و وضعیت سلامتی خود را به طور منظم بررسی کنند. ارزیابی منظم پزشکی می تواند نه تنها از افزایش توده بدن، بلکه از سوء مصرف کوئتیاپین (ترانکوپین) نیز جلوگیری کند.

منبع:

addictionresource.com

[نویسنده]

نوشته‌ها